Słownictwo – jeden z fundamentów komunikacji
Co jest normą
Na początek odrobina teorii. Może Cię zaskoczyć, że oprócz mowy i pisma (czyli komunikacji werbalnej) porozumiewamy się także gestami, postawą ciała, spojrzeniem, a nawet tonem głosu (komunikacja niewerbalna) (Klenková, 2006, s. 29, 30).
Aby komunikować się jasno i sprawnie, potrzebujemy – obok wielu innych czynników – także bogatego słownictwa.
Zasób słów każdego człowieka składa się z dwóch części: słownictwa czynnego, którego używamy, mówiąc lub pisząc, oraz słownictwa biernego, czyli słów, które rozumiemy, ale sami ich nie używamy. (https://cs.wikipedia.org/wiki/Slovní_zásoba)
Pierwsze słowa
„Około 10. miesiąca życia można zauważyć u dziecka początki rozwoju słownictwa biernego – dziecko zaczyna »rozumieć« mowę. W 12. miesiącu stopniowo zaczyna używać pierwszych słów – rozwija się słownictwo czynne” (Klenková, 2006, s. 38).
Czas leci… pojawiają się nowe słowa
Profesor Lechta tak pisze o okresie od 1 do 1,5 roku: „Wraz z tym, jak dziecko staje się coraz bardziej samodzielne, zwiększa się jego zasięg działania i zdolność aktywnego poznawania przedmiotów i zjawisk wokół siebie; przekłada się to pozytywnie na przyrost słownictwa; dziecko bazgrze ołówkiem po papierze; na prośbę wkłada zabawkę do pudełka i ją wyjmuje; pod koniec tego okresu zna około 70–80 słów.” (Lechta, 2011, s. 45)
Co jeszcze?
„Dziecko w wieku około 3 lat potrafi już podać na przykład swoje imię i nazwisko, między 3. a 4. rokiem życia rozumie różnice »mały–duży, jasny–ciemny«, zna imię swojego rodzeństwa, umie powiedzieć wierszyk. Pod koniec wieku przedszkolnego potrafi spontanicznie opowiadać o różnych wydarzeniach ze swojego życia i poprawnie wykonuje także dłuższe polecenia” (Klenková, 2006, s. 39).
Słownictwo człowieka zmienia się przez całe życie w zależności od wielu czynników.
Jak podaje doc. Lejska (2003, s. 93), po 6. roku życia mowa dziecka odpowiada już mowie dorosłych.
Komunikacja to jeden z podstawowych elementów naszego życia
Jak dziecko uczy się nowych słów
Gdy dziecko styka się z rzeczami i ludźmi wokół siebie, uczy się je nazywać oraz rozumieć ich znaczenie, rolę i powiązania. Oprócz celowej nauki dziecko może przyswajać nowe słowa także mimochodem – podczas zwykłej rozmowy, różnych zajęć albo zabawy.
Słownictwo rozwija się w domu, w przedszkolu, w szkole, a później na przykład w pracy czy przy każdej innej aktywności, podczas której mamy kontakt z nowymi informacjami lub rzeczami.
Kiedy?
- zwykła rozmowa
- wspólne i inne różnorodne zajęcia
- zabawa
Gdzie?
- w domu
- w przedszkolu, w szkole
- wszędzie tam, gdzie stykamy się z nowymi informacjami i rzeczami
Dzieci uwielbiają naukę przez zabawę
Jak w zabawny sposób wzbogacać słownictwo?
Wykorzystuj spacery i wycieczki, by pokazywać dzieciom nowe miejsca i rzeczy. Opowiadaj im o historii i znaczeniu tego, co widzicie, i pozwól im zadawać pytania. Po drodze możecie też zagrać w łańcuch słów.
Jeśli Twoje dzieci lubią czytać, wspieraj je w tym. Załóż im kartę biblioteczną albo zamiast słodyczy i zabawek podaruj książkę. Dużym powodzeniem cieszą się też komiksy, książeczki obrazkowe czy książki interaktywne, takie jak Albi Magiczne czytanie – pióro i bajkowa nauka.
Przyjemnym sposobem na trening pamięci i słownictwa jest memory. Poproś dziecko, by podczas gry nazywało poszczególne obrazki. Gdy znajdzie parę, może przy okazji poćwiczyć liczbę pojedynczą i mnogą.
Są też gry, które skupiają się właśnie na rozwijaniu umiejętności komunikacyjnych. Gra Mówię poprawnie wspiera rozwój słownictwa czynnego i pomaga ćwiczyć wymowę trudnych głosek.
Starsze dzieci ucieszy gra planszowa Activity, w którą z przyjemnością zagrasz także Ty i inni dorośli.
Co włączyć do planu dnia
- spacery i wycieczki połączone z rozmową
- zabawa w łańcuch słów
- czytanie książek
- memory
- gry logopedyczne
- gry interaktywne – np. Activity
Uwaga: W razie jakichkolwiek wątpliwości, problemów zdrowotnych lub niepełnosprawności zalecamy konsultację ze specjalistą.
Źródła:
KLENKOVÁ, Jiřina. Logopedie: narušení komunikační schopnosti, logopedická prevence, logopedická intervence v ČR, příklady z praxe. Vydání 1. Praha: Grada, 2006. 228 s. ISBN 978-80-247-1110-2.
LECHTA, Viktor. Symptomatické poruchy řeči u dětí. [ze slovenského originálu .... přeložila Jana Křížová]. Vydání 3. Praha: Portál, 2011. 192 s. ISBN:978-80-7367-977-4.
LEJSKA, Mojmír. Poruchy verbální komunikace a foniatrie. Brno: Paido, 2003. 156 s. ISBN: 80-7315-038-7.
https://cs.wikipedia.org/wiki/Slovní_zásoba